چرا نوزادم دل درد دارد؟

در دوران کودکی بسیاری از کودکان دچار دل درد می شوند و یکی از چالشها این است که دل درد معمول و خوش خیم را از موارد حاد و بدخیم تشخیص دهند. الگوریتم تشخیص درد شکم در دوران کودکی بهتر است به سه گروه تقسیم شود: نوزادان، کودکان پیش دبستانی و کودکان در سن مدرسه.  در نوزادان ، استفراغ صفراوی نوعی اختلال تهدید کننده زندگی یا جراحی را نشان می دهد. بیشتر موارد غیر جراحی مربوط به ورم معده و روده، یبوست و ریفلاکس است. اکثر کودکان مبتلا به درد شکم بدون مدیریت خاص، علائم خود به خودی را برطرف می کنند. برای هر 15 کودک در سن مدرسه که شکم درد دارند، حداکثر 1 کودک دچار یک بیماری جدی مانند آپاندیسیت می شود.  والدین و کودکان از ارزیابی دقیق علائم شرح می دهند و متخصص اطفال باید به نگرانی های آنها گوش فرا دهد و معاینه کاملی انجام دهد. مطالعات آزمایشگاهی یا رادیولوژیک به ندرت نشان داده می شود.

به عنوان مادر، می دانید وقتی کودک به طور پیوسته گریه می کند، چقدر این مساله نگران کننده است. و بدترین احساس، درماندگی است و زمانی اتفاق می افتد که نمی دانید چگونه دردی را که احساس می کند تسکین دهید و یا اینکه چرا در وهله اول گریه می کند. در بسیاری از موارد، دلیل ممکن است دل درد باشد . درد معده، مشکل رایج در کودکان است.

وقتی نوزاد به دنیا می‌آید، سیستم هاضمه‌اش خیلی درگیر یادگیری فرایند تغذیه و دفع و… می‌شود. این سیستم باید خود را با خوردن و نوشیدن هماهنگ کند. سیستم های گوارشی آن ها هنوز به غذای جامد / مایع عادت ندارد. نباید فراموش کنید که دستگاه گوارش او همچنان درحال رشد و توسعه است، پس به‌وجودآمدن برخی مشکلات مانند دل درد نوزاد، نفخ نوزاد و اسهال نوزاد طبیعی است. در اینجا به بررسی برخی از علائم و راههای درمان پرداختیم.

 

بررسی دل درد نوزادان به دلیل گاز معده یا نفخ

در طول فرآیند هاضمه ممکن است هوا هم وارد شکم نوزاد شود و مانند بادکنک پر از هوا در درون روده ها باشد که در این حال باعث به وجود آمدن درد و فشار در شکم نوزاد و به تبع آن موجب گریه و بیقراری او شود.

به چه دلیل شکم نوزاد نفخ می کند؟

محققان دقیقا نمی‌دانند که علت تعداد دفعات زیاد دل درد نوزاد در اثر گاز چیست. احتمالا به این دلیل است که دستگاه گوارش نوزادان هنوز کاملا رشد نیافته است. وجود گاز، طبیعی است و ازطریق باکتری‌های عادی و متداولی که در روده‌ی نوزاد زندگی می‌کنند، ایجاد می‌شود. البته گریه نوزاد، نق زدن و شیر خوردن با شیشه شیر هم می‌تواند باعث ورود هوای اضافی به روده‌ها شود.

نوزادان شیرخوار ممکن است دچار نفخ شوند اگر مادرشان سبزیجاتی مثل گل کلم، لوبیا، پیاز و کلم را می خورد. همچنین اگر سینه یا بطری به طور نادرستی قرار داده شود، نوزاد ممکن است هوا را بیش از حد ببلعد.

چگونه تشخیص بدهیم دل درد نوزاد بر اثر نفخ است؟

وقتی روده‌های نوزاد پر از گاز می‌شود، شکم او کمی حالت متورم و بادکرده پیدا می‌کند یا ممکن است کمرش را خم کند و به‌خاطر درد تقلا کرده و اذیت بشود. پیچ و تاب خوردن نوزاد به‌خاطر این است که دلش درد می‌کند. در این حالت، کودک نِق هم می‌زند و با گریه کردن، باد بیشتری را وارد روده‌های خود می‌کند. دل درد نوزاد که ناشی از تجمع گاز در روده‌ها است معمولا در ۶ تا ۸ هفتگی به بدترین حالت خود می‌رسد و شدیدترین شکل ممکن را پیدا می‌کند. یادتان باشد که دل درد نوزاد در اثر گاز روده‌ها معمولا یک مشکل سلامتی محسوب نمی‌شود و جای نگرانی ندارد. درواقع با رشد نوزاد، کنار آمدن نوزاد با آن راحت می‌شود.

چگونه دل درد نوزاد بر اثر نفخ را درمان کنیم؟

باید تلاش کنید تا گاز روده‌ی نوزاد تخلیه شود: نوزاد را بخوابانید و به‌آرامی پاهایش را به حالتی شبیه دوچرخه حرکت بدهید. سعی کنید زانوهایش را به سینه‌اش بچسبانید. این کار را چندین بار تکرار کنید. می‌توانید نوزاد را روی پاهای خود بگیرید، به‌طوری‌که پاهایش به حالت ضربدری قرار گرفته باشد و پشتش به شما باشد. سپس پاهایش را به سمت بدنش جمع کنید. اگر این کارها تأثیری نداشت، بهتر است از قطره‌ی سایمیتیکون استفاده کنید. این قطره‌ها را می‌توانید بدون نسخه هم از داروخانه بخرید. قطره‌ی سایمیتیکون ضرری ندارد و برای برخی، مشکل دل درد نوزاد را کاملا حل می‌کند و برای برخی دیگر خیر. درصورت تجویز متخصص اطفال تله ویزیت، شیاف گلیسیرین هم می‌تواند مفید واقع بشود. (شیاف ضرری ندارد و برای نوزاد ایجاد درد نمی‌کند، ولی باید برای مصرف آن با متخصص اطفال تله ویزیت مشورت کنید).

بیرون ریختن آب بزاق از دهان در نوزادان

حتما شما به بیرون ریختن آب دهان نوزادان مواجه شده اید. پزشکان به این حالت، رفلاکس معده یا بازگشت اسید معده به مری می‌گویند.

به چه دلیلی نوزادان دچار بیرون ریختن آب بزاق از دهانشان می شوند

دستگاه گوارش نوزاد هنوز تکامل پیدا نکرده است. پس این‌طور فرض کنید: شیری که با بسته شدنش، ارتباط معده و مری را قطع می‌کند و مانع از بازگشت و بالا آوردن غذا و نوشیدنی‌ها می‌شود، در نوزادان بسیار ضعیف‌تر از بزرگسالان است. بنابراین، غذایی که نوزاد می‌خورد دوباره به‌راحتی در دستگاه گوارشش بالا می‌آید. به‌ویژه اگر غذا را به مقدار زیاد و سریع خورده باشد.

نحوه تشخیص بیرون ریختن آب بزاق

بیشتر نوزادان دچار این رفلاکس هستند و تا زمانی که عوارض ناراحت‌کننده‌ی دیگری با رفلاکس به‌وجود نیاید، مشکلی در کار نیست. اما اگر رفلاکس با سرفه کردن، مسدود شدن راه گلو، حالت تهوع، کبود شدن، کاهش وزن نوزاد و در حالت شدید استفراغ همراه بشود، یعنی پای مشکلی پزشکی در میان است. دراین‌صورت، باید به متخصص اطفال تله ویزیت مراجعه شود، زیرا ممکن است مشکل ناشی از بازگشت اسید به مری باشد.

درمان رفلاکس و کاهش اسید معده نوزاد

سعی کنید از بروز رفلاکس جلوگیری کنید. چطور؟ می‌توانید در میانه‌ی غذا دادن به کودک، کمی وقفه بیندازید و صبر کنید تا آروغ بزند و فرصت بیشتری برای هضم غذا داشته باشد. مثلا وقتی از یکی از سینه‌ها شیر خورد یا بطری شیرش به نیمه رسید، مدتی صبر کنید و بعد از آروغ زدن و کمی فاصله مجددا باقی شیر را به او بدهید. این کار باعث می‌شود تا باد اضافی وارد روده‌ی او نشود و از دل درد نوزاد جلوگیری به عمل آید.

در پایان غذا دادن به نوزاد هم باید دقت کنید تا آروغش را بزند. اگر بعد از غذا، نوزاد به‌راحتی آروغ نمی‌زند، باید به‌دنبال حالات بدنی خاصی بگردید که نوزاد با قرار گرفتن در آن موقعیت‌ها می‌تواند به‌راحتی آروغ بزند. بدن کودک را به سمت جلو خم کنید یا او را روی یکی از پهلوهایش بخوابانید و پهلویش را مالش بدهید. علاوه‌براین، می‌توانید او را روی شکم بخوابانید و به‌آرامی پشتش را بمالید. کار دیگری که می‌توانید انجام بدهید، این است که بعد از شیر دادن به نوزاد، او را به‌مدت ۲۰ دقیقه که غذایش در حال هضم است، در حالت ایستاده نگه دارید.

به‌جز راهکارهای عنوان‌شده، کار زیادی نمی‌توان درباره‌ی این مشکل انجام داد. فقط باید همیشه آمادگی داشته باشید و زمان‌هایی که بیرون از منزل هستید، لباس اضافی و پیش‌بند و… را با خود ببرید. البته زحمت‌تان زیاد می‌شود و باید کلی لباس کثیف را بشویید، ولی بدانید که این اوضاع موقتی است و با رسیدن نوزاد به ۶ ماهگی تا ۱ سالگی، این هم می‌گذرد و تمام می‌شود.

بررسی دل درد نوزادان در اثر بیماری های رفلاکس معده یا آروغ زدن

حدود یک‌سوم نوزادان به بیماری‌های رفلاکس یا بازگشت اسید به مری دچار هستند. اگر نوزادتان زیاد آب دهان و غذایی را که می‌خورد، برمی‌گرداند و همانطور که در مورد قبل اشاره کردیم این موضوع توأم با درد یا سایر مشکلات جسمانی است، احتمالا با مراجعه به متخصص اطفال تله ویزیت متوجه خواهید شد که به بازگشت اسید به مری دچار است.

دلیل رفلاکس معده یا آروغ زدن در نوزادان چیست؟

دقیقا مانند مشکل بیرون ریختن آب بزاق، این مشکل در برخی نوزادان حادتر است. با اینکه این مشکل می‌تواند برای نوزاد واقعا آزاردهنده باشد، با بزرگ‌ترشدن و تقویت ماهیچه‌ها کم‌کم درمان می‌شود.

چگونگی تشخیص رفلاکس معده رد نوزادان

کودکان مبتلا به رفلاکس، درد زیادی می‌کشند و در طول غذا خوردن یا بعد از آن معمولا به‌شدت گریه می‌کنند. ضمن اینکه علائم آشکاری چون سرفه کردن، خس خس سینه و تنفس، استفراغ و بسته شدن راه نفس هم در آنها دیده می‌شود. والدین معمولا بنا به حس غریزی با بروز علائمی نامطلوب درمی‌یابند که مشکلی در میان است. با تکیه بر این حس و با مشاهده‌ی علائم دردناک، حتما به پزشک مراجعه کنید.

درمان بیماری های رفلاکسی معده در نوزادان

اگر کودک مرتبا آروغ بزند و بعد از غذا خوردن، سرش را بالا نگه دارید، به کاهش درد و عوارض این مشکل کمک شایانی خواهید کرد. درصورتی‌که نوزاد، هنگام خواب خیلی غلت نمی‌زند، بهتر است زیر رخت‌خواب او کتاب یا بالشی بگذارید تا سرش حدود ۳۰ درجه بالا بیاید. پزشک هم معمولا برای این نوع از دل درد نوزاد، داروهای مسدودکننده H2 تجویز می‌کند (مثل شربت زانتاک نوزادان که با نسخه متخصص اطفال تله ویزیت قابل خریداری است). مسدودکننده‌های H2، موجب کاهش اسید معده می‌شوند به همین خاطر نوزاد کمتر بابت رفلاکس اذیت می‌شود. اگر دیدید که کودک کبود شده یا به‌سختی نفس می‌کشد، سریعا به بیمارستان مراجعه کنید.

بررسی دل درد نوزادان بر اثر یبوست

تا زمانی که کودک احساس ناراحتی نداشته باشد، هیچ عیبی ندارد که ۸ تا ۱۰ بار در روز مدفوع می‌کند یا هر ۷ تا ۱۰ روز فقط یک‌بار این کار را انجام دهد. یبوست در کودکان و نوزادان، زمانی شکل می‌گیرد که باید دفع انجام بگیرد، اما امکانش وجود ندارد.

دلیل یبوست نوزاد

با تغییر غذا، احتمال وقوع یبوست به‌وجود می‌آید. مثلا وقتی غذای کودک از شیر عادی به شیر خشک بدل می‌شود یا بالعکس، ممکن است یبوست به‌وجود بیاید. با اضافه کردن یک غذای جامد جدید به رژیم غذایی نوزاد نیز شاید یبوست اتفاق بیفتد.

تشخیص یبوست نوزاد

حواس‌تان را به مدفوع کودک جمع کنید. اگر مدفوعش شبیه توپ‌های سفت و کوچک باشد یعنی یبوست گرفته است. وجود فشار در حین مدفوع یا خارج کردن مقدار زیادی باد روده هم به‌معنای دچار شدن به یبوست است. مدفوع سیاه، قهوه‌ای مایل به قرمز و قرمز هم نشان از وجود خون و یبوست دارد. درصورت مشاهده‌ی خون در مدفوع، سریعا به پزشک مراجعه کنید. اما اگر مدفوع سبز، زرد یا قهوه‌ای است ظاهرا مشکلی نیست.

درمان یبوست نوزاد

برای درمان این نوع از دل درد نوزاد باید ابتدا با متخصص اطفال تله ویزیت مشورت کنید. بنا به سن نوزاد، پزشک می‌تواند مصرف آب سیب یا آب گلابی (تا ۳۱٫۱ گرم در روز به‌ازای هر ماه از زندگی نوزاد تا ۴ ماهگی) را برای درمان یبوست نوزاد تجویز کند. تنها درصورتی‌که پزشک موافقت کرد، می‌توانید از شیاف گلیسیرین هم استفاده کنید. شیاف گلیسیرین به‌راحتی در داروخانه‌ها پیدا می‌شود. این ماده به نوزاد کمک می‌کند تا مجرای خروج مدفوعش چرب‌تر شده و دفع راحت‌تر صورت بگیرد.

بررسی دل درد نوزادان بر اثر اسهال

 

وقتی نوزاد مکررا دچار دفع به حالتی آبکی و شل است، یعنی اسهال دارد. اسهال نوزادان خطرناک است، زیرا می‌تواند به کم‌آبی شدید بدن‌شان بینجامد.

دلیل اسهال نوزاد

اسهال زمانی به‌وقوع می‌پیوندد که نوزاد درمعرض ویروس قرار بگیرد (مثلا از برادر-خواهر بزرگ‌ترش به او منتقل شود) یا غذایی آلوده و خراب خورده باشد. برخی از انواع مواد غذایی هم موجب اسهال می‌شوند. ازآنجایی‌که بیشتر والدین مراقب نظافت نوزاد هستند و غذاهای سالم و تمیز به فرزندشان می‌دهند، عامل اصلی ابتلا به اسهال معمولا چیزی نیست جز ویروسی مزاحم.

تشخیص اسهال نوزاد

یادتان باشد که نوزادان به‌خاطر مصرف شیر معمولا دارای مدفوعی شل‌تر از حالت عادی بزرگسالان هستند. بنابراین سریعا فکر نکنید که کودک‌تان اسهال گرفته است. درصورتی‌که مدفوع به‌شدت شل و آبکی شود، باید به اسهال شک کنید.

درمان اسهال در نوزاد

ازآنجایی‌که با اسهال گرفتن، کودک دچار کم‌آبی در بدن می‌شود، مراجعه به پزشک بسیار ضروری است. متخصصین اطفال برای معاینه‌ی وضعیت بدن نوزاد، او را وزن می‌کنند تا مطمئن شوند وزن زیادی از دست نداده، آب فراوانی از بدنش خارج نشده است و با کشف علت ابتلا به اسهال به مداوا می‌پردازند.

برای درمان اسهال نوزاد می‌توانید به او محلول‌های الکترولیت مانند پدیالیت بدهید. البته باید درباره‌ی استفاده از این محلول ساخته‌شده از آب‌قند و نمک با متخصص اطفال تله ویزیت مشورت کنید. اگر نوزادتان می‌تواند مواد غذایی به‌جز شیر بخورد، از موادی کمک بگیرید که باعث قطع اسهال می‌شوند. مثلا موز، برنج، نان تُست، پوره سیب و… . نوزاد باید مایعات کافی (شیر یا شیرخشک) بخورد و حداقل ۴ تا ۵ بار پوشکش را خیس کند. البته این میزان مختص نوزادان است. برای کودکان نوپا این عدد باید به ۳ تا ۴ بار برسد.

نکته‌ی دیگری که باید برای جلوگیری از اسهال درنظر داشته باشید، عدم استفاده از آب‌میوه‌هایی است که در فروشگاه‌ها برای نوزادان وجود دارد. این آب‌میوه‌ها حاوی مقدار زیادی شکر هستند و باعث دفع مقدار زیادی آب از روده می‌شوند. برخی پزشکان هم به والدین توصیه می‌کنند تا برای نوزاد واکسن روتاویروس (rotavirus) بزنند. این ویروس عامل اسهال و استفراغ است. چنین واکسنی قبل از ۳ ماهگی در ۲ یا ۳ دوز مصرفی تزریق می‌شود.

در چنین مواردی خیلی مهم است که فورا با پزشک مشورت کنید اگر متوجه علائم زیر باشید:

  • الگوی گریه ناگهان تغییر می کند
  • ضربه های مداوم به زمین
  • تب
  • اسهال یا استفراغ
  • خون در مدفوع یا ادرار

*چند نکته از تله ویزیت

درد دوران اپیدمی کرونا  و شیوع همه گیری ویروس بدیهی است که شما والدین عزیز نگران بردن نوزادان خود به مراکز درمانی هستید. به همین دلیل سامانه تله ویزیت (TeleVisit24) با بهترین متخصصان اطفال و خدمات آماده خدمت رسانی به نوزادان عزیز شما به صورت آنلاین و بدون نیاز مراجعه حضوری در کنار شماست. چنانچه هر سوالی در مورد سلامتی نوزادتان دارید و احساس می کنید فرزندتان احتیاج به ویزیت پزشک دارد به راحتی به صورت آنلاین از طریق سامانه تله ویزیت توسط برترین متخصصین اطفال ویزیت شوید. متخصصین ما با گرفتن شرح حال کامل در مورد علائم و بیماری نوزاد شما در صورت نیاز امکان صدور نسخه، تجویز دارو و تجویز آزمایش برای بررسی بیشتر را خواهند داشت.

نظرات

پانته آ
من هم همین مشکل را دارم لطفا راهنمایی کنید
شیوا

مطلب بسیار مفیدی بود ممنون از اطلاع رسانیتون

حمیده دهقان
بسیار متشکرم
Joe Henderson
Dude, this is awesome. Thanks so much
ارسال نظر
سایر پزشکان مرتبط